آرتروز لگن یکی از شایعترین بیماریهای مفصلی است که در اثر فرسایش تدریجی غضروف مفصل ران ایجاد میشود و میتواند حرکت و کیفیت زندگی فرد را تحت تأثیر قرار دهد. این بیماری که در پزشکی با نام استئوآرتریت مفصل لگن (Hip Osteoarthritis) شناخته میشود، معمولاً با علائمی مانند درد لگن، خشکی مفصل و محدود شدن دامنه حرکتی همراه است.
اگر برای تشخیص و درمان مشکلات مفصل ران به خدمات تخصصی نیاز دارید، کلینیک اترس با بهرهگیری از پزشکان مجرب، خدمات تخصصی بیماریهای مفصلی را ارائه میدهد.
علائم آرتروز لگن چیست؟
علائم آرتروز لگن در همه افراد یکسان نیست و بسته به میزان درگیری مفصل ران، بهصورت زیر بروز میکند:
درد کشاله ران
درد کشاله ران از شایعترین نشانههای آرتروز لگن است و در قسمت جلوی مفصل ران احساس میشود. این درد اغلب هنگام راه رفتن، بالا رفتن از پله یا ایستادن برای مدت طولانی بیشتر به چشم میآید.
درد باسن و ران
در برخی افراد، درد در ناحیه باسن یا بخش جلویی و کناری ران نیز انتشار پیدا میکند. محل احساس درد در افراد مختلف یکسان نیست و با پیشرفت بیماری تغییر میکند.
خشکی مفصل لگن
خشکی مفصل پس از استراحت یا ساعات ابتدایی روز بیشتر احساس میشود و ممکن است در این حالت، شروع حرکت با سفتی و دشواری همراه باشد.
محدود شدن دامنه حرکت
با کاهش انعطافپذیری مفصل ران، انجام حرکاتی مانند خمشدن، چرخاندن پا یا نشستن و برخاستن بهراحتی گذشته نخواهد بود. این محدودیت بهصورت تدریجی در فعالیتهای روزمره بیشتر خود را نشان میدهد.
لنگیدن هنگام راه رفتن
با کاهش عملکرد مفصل ران، الگوی طبیعی راه رفتن تغییر میکند و برخی افراد هنگام حرکت دچار لنگیدن میشوند. این وضعیت در مراحل پیشرفته بیماری بیشتر دیده میشود. در صورت مشاهده علائم بیماریهای مفصلی، مراجعه برای درمان آرتروز در مشهد به تشخیص دقیق و انتخاب روش درمانی مناسب کمک میکند.
علت آرتروز لگن چیست؟
علت آرتروز لگن به عوامل مختلفی بستگی دارد که در ادامه مهمترین آنها را بررسی میکنیم:
افزایش سن
با افزایش سن، بافت غضروف مفصل ران بخشی از استحکام و انعطاف خود را از دست میدهد. این تغییرات طبیعی، یکی از مهمترین دلایل شیوع بیشتر آرتروز لگن در سنین بالاتر است.
اضافهوزن
مفصل ران بخش زیادی از وزن بدن را تحمل میکند و افزایش وزن، باعث بیشتر شدن این فشار میشود. تداوم این وضعیت، فرسایش غضروف مفصل را سریعتر کرده و زمینه بروز آرتروز را فراهم میسازد.
آسیبهای ورزشی یا تصادف
ضربههای شدید، شکستگی یا آسیبهای وارد شده به مفصل ران، حتی بعد از بهبودی ممکن است ساختار طبیعی مفصل را تغییر دهند. این تغییرات در برخی افراد سالها بعد به شکل آرتروز خود را نشان میدهد.
ناهنجاریهای مادرزادی مفصل لگن
در بعضی افراد، مفصل لگن از بدو تولد بهصورت کامل و طبیعی شکل نگرفته است. این ناهنجاریها باعث توزیع نامتعادل فشار روی مفصل شده و فرسایش غضروف را زودتر از حالت طبیعی شروع میکند.
عوامل ژنتیکی
ویژگیهای ژنتیکی بر سلامت غضروف و ساختار مفصل تأثیر میگذارند؛ بنابراین در برخی خانوادهها احتمال بروز آرتروز بیشتر است. وجود سابقه خانوادگی، یکی از عواملی است که پزشک هنگام بررسی بیماری به آن توجه میکند. برای آشنایی با دیگر عوامل مؤثر در ایجاد بیماریهای مفصلی، پیشنهاد میکنیم مطلب علت آرتروز را هم مطالعه نمایید.
چه افرادی بیشتر در معرض آرتروز لگن هستند؟
احتمال ابتلا به آرتروز لگن در برخی افراد بیشتر از دیگران است، مثلاً:
سالمندان
با افزایش سن، تغییرات طبیعی در غضروف و مفصل ران بیشتر میشود و احتمال بروز آرتروز مفصل لگن افزایش پیدا میکند. به همین دلیل، این بیماری در سالمندان نسبت به سایر گروههای سنی شیوع رایجتر دارد.
افراد چاق
اضافهوزن باعث میشود مفصل ران در زمان راهرفتن، ایستادن و انجام فعالیتهای روزانه فشار بیشتری را تحمل کند. ادامه این وضعیت در طولانیمدت، فرسایش مفصل را تسریع میکند.
ورزشکاران حرفهای
ورزشکارانی که تمرینهای سنگین یا حرکات پرفشار را بهصورت مداوم انجام میدهند، بیشتر در معرض آسیبهای مفصل ران قرار دارند. تکرار این فشارها در برخی موارد زمینه بروز آرتروز را فراهم میکند.
افراد دارای سابقه آسیب مفصل ران
افرادی که سابقه شکستگی، دررفتگی یا آسیبهای شدید مفصل ران دارند، بیشتر از دیگران در معرض تغییرات مفصل ران قرار میگیرند. این آسیبها ممکن است سالها بعد به فرسایش مفصل و بروز آرتروز منجر شود. شناخت عوامل خطر، دید بهتری نسبت به این بیماری ایجاد میکند؛ جزئیات بیشتر را در مطلب آرتروز چیست بخوانید.
آرتروز لگن چگونه تشخیص داده میشود؟
برای تشخیص آرتروز لگن از روشهای زیر استفاده میشود:
معاینه فیزیکی
پزشک با بررسی نحوه راه رفتن، محل درد و وضعیت مفصل ران، اطلاعات اولیهای درباره عملکرد مفصل به دست میآورد. این معاینه یکی از مراحل اصلی تشخیص آرتروز لگن محسوب میشود.
بررسی دامنه حرکت مفصل
در این بخش، میزان خمشدن، چرخش و حرکت مفصل ران ارزیابی میشود. محدودیت حرکت یا احساس درد هنگام انجام این حرکات، ممکن است نشانه درگیری مفصل باشد.
تصویربرداری با اشعه ایکس
رادیوگرافی با اشعه ایکس یکی از رایجترین روشها برای بررسی تغییرات مفصل ران است. این تصویر به پزشک کمک میکند تا میزان فرسایش غضروف و تغییرات استخوانی را ارزیابی کند.
MRI در موارد خاص
اگر بررسی دقیقتر بافتهای نرم یا ساختارهای اطراف مفصل ضروری باشد، پزشک انجام MRI را درخواست میکند. این روش جزئیات بیشتری از غضروف، رباطها و سایر بافتهای مفصل ران را نشان میدهد. چنانچه میخواهید با علائم تشخیص و روشهای درمان درگیری مفاصل دست هم آشنا شوید، مطالعه آرتروز دست اطلاعات کاملتری از این بیماری را در اختیارتان قرار میدهد.
درمان آرتروز لگن
باتوجهبه میزان فرسایش مفصل ران، شدت علائم و شرایط هر بیمار، روشهای درمان آرتروز لگن بهصورت زیر است:
درمان دارویی
برای کنترل علائم آرتروز لگن، درمان دارویی یکی از نخستین روشهایی است که به کار گرفته میشود. پزشک بر اساس شدت درد، میزان التهاب و شرایط عمومی فرد، داروهای مناسب را تجویز میکند تا مدیریت بیماری با اثربخشی بیشتری انجام شود.
کاهش وزن
درصورتیکه بیمار مبتلا به آرتروز لگن اضافهوزن داشته باشد، پزشک کاهش وزن را بهعنوان بخشی از برنامه درمانی توصیه میکند. کاهش وزن با کمکردن فشار وارد شده به مفاصل ران، باعث بهبود عملکرد مفصل و کنترل بهتر علائم بیماری میشود.
فیزیوتراپی
فیزیوتراپی با تمرینهای اختصاصی، به تقویت عضلات اطراف لگن، حفظ دامنه حرکتی و افزایش پایداری مفصل ران کمک میکند. این روش بخش مهمی از برنامه درمانی بسیاری از بیماران مبتلا به آرتروز لگن است.
تزریق داخل مفصل
تزریق دارو داخل مفصل ران در برخی شرایط برای کاهش درد و التهاب انجام میشود. انتخاب این روش به شدت آرتروز و نظر پزشک بستگی دارد.
جراحی تعویض مفصل لگن
در موارد شدید آرتروز لگن، جراحی تعویض مفصل برای جایگزینی مفصل آسیبدیده با مفصل مصنوعی انجام میشود. این روش زمانی بررسی میشود که درمانهای دیگر نتیجه کافی نداشته باشند. مشکلات مفصلی تنها به لگن محدود نمیشود؛ در مطلب آرتروز کمر با یکی دیگر از انواع شایع آرتروز و علائم آن بیشتر آشنا میشوید.
درمان آرتروز لگن بدون جراحی
درمان آرتروز لگن بدون جراحی شامل مجموعهای از روشهای غیرتهاجمی است؛ از جمله:
اصلاح سبک زندگی
تغییر در عادتهای روزمره مانند کنترل وزن، رعایت الگوی صحیح حرکت و توجه به نحوه انجام فعالیتها، فشار وارد شده به مفصل ران را کاهش میدهد. این تغییرات به حفظ سلامت مفصل و مدیریت بهتر آرتروز لگن کمک میکنند.
استفاده از عصا یا وسایل کمکی
در برخی افراد، پزشک استفاده از عصا یا وسایل کمکی را برای کاهش فشار روی ران پیشنهاد میدهد. این ابزارها هنگام راه رفتن، بخشی از وزن وارد شده به مفصل را کاهش داده و حرکت را آسانتر میکنند.
مدیریت فعالیتهای روزانه
افراد مبتلا به آرتروز لگن باید میزان فعالیتهای روزانه خود را متناسب با وضعیت مفصل تنظیم کنند. پرهیز از حرکات پرفشار و انتخاب روشهای مناسب برای انجام کارهای روزانه، از وارد شدن فشار اضافی به لگن جلوگیری میکند.
تمرینات درمانی
تمرینهای درمانی با تمرکز بر تقویت عضلات اطراف لگن و حفظ انعطافپذیری مفصل ران انجام میشوند. این حرکات معمولاً زیر نظر پزشک متخصص انتخاب میشوند تا متناسب با شرایط هر فرد باشند. علاوه بر مفصل لگن، گردن نیز یکی از بخشهایی است که احتمال دارد تحتتأثیر آرتروز قرار بگیرد؛ اطلاعات بیشتر را در مقاله آرتروز گردن بخوانید.
برای آرتروز لگن چه بخوریم؟
با توجه اینکه انتخاب مواد غذایی مناسب و محدود کردن برخی خوراکیها، بخش مهمی از مراقبت تغذیهای در آرتروز لگن محسوب میشود، بهتر است موارد زیر را در نظر بگیرید:
مواد غذایی ضد التهاب
انواع میوه، گوجهفرنگی، سبزیهای تازه، حبوبات، مغزها و روغنزیتون از جمله خوراکیهایی هستند که در یک رژیم غذایی مناسب برای افراد مبتلا به آرتروز لگن توصیه میشوند و باید بهصورت منظم در برنامه غذایی روزانه قرار بگیرند.
نقش امگا ۳
امگا 3 یکی از چربیهای مفید برای بدن است که در ماهیهای سالمون و ساردین، گردو، دانه چیا و بذر کتان یافت میشود. مصرف این مواد غذایی، بخش ارزشمندی از یک رژیم متعادل برای حفظ سلامت مفاصل است.
ویتامین D و کلسیم
دریافت کافی ویتامین D و کلسیم به حفظ سلامت استخوانهای اطراف مفصل ران کمک میکند. لبنیات، تخممرغ و ماهی از منابع شناخته شده این مواد غذایی هستند که باید در رژیم غذایی این افراد جایگاه مناسبی داشته باشند.
مواد غذایی که بهتر است محدود شوند
خوراکیهای پرنمک، غذاهای سرخکردنی، شیرینیهای صنعتی و نوشابههای قندی ارزش غذایی کمی دارند و بهتر است سهم کمتری در برنامه غذایی روزانه داشته باشند.
چگونه از آرتروز لگن پیشگیری کنیم؟
با رعایت چند اصل ساده در سبک زندگی میتوان از آرتروز لگن پیشگیری کرد:
حفظ وزن مناسب
حفظ وزن مناسب، فشار وارد شده به مفصل ران را در فعالیتهای روزانه کاهش میدهد. در افرادی که اضافهوزن دارند، رسیدن به وزن مناسب یکی از راهکارهای موثر برای محافظت از مفصل لگن است.
ورزش منظم
انجام ورزشهای کمفشار مانند شنا، پیادهروی یا دوچرخهسواری به حفظ انعطافپذیری مفصل و تقویت عضلات اطراف لگن کمک میکند.
پیشگیری از آسیب مفصل
رعایت اصول ایمنی هنگام ورزش، کار و انجام فعالیتهای روزمره، احتمال آسیب به مفصل ران را کاهش میدهد. رسیدگی سریع به آسیبهای مفصلی از بروز مشکلات بعدی جلوگیری میکند.
اصلاح الگوی حرکتی
نشستن، ایستادن و بلند کردن اجسام با وضعیت صحیح بدن فشار را بهصورت متعادل روی مفصل ران توزیع میکند. رعایت این موارد از فرسایش زودهنگام مفصل پیشگیری میکند.
جمعبندی آرتروز لگن
آرتروز لگن بیماریای پیشرونده است که با فرسایش غضروف مفصل ران باعث درد، خشکی و کاهش توانایی حرکتی میشود. تشخیص زودهنگام علائم و شروع درمان مناسب میتواند به کنترل درد و حفظ عملکرد مفصل کمک کند. روشهای درمانی مانند اصلاح سبک زندگی، فیزیوتراپی، درمان دارویی و در موارد شدید جراحی تعویض مفصل لگن، بر اساس شرایط هر فرد انتخاب میشوند. برای جلوگیری از پیشرفت این بیماری، حفظ وزن مناسب، فعالیت بدنی منظم و توجه به سلامت مفاصل اهمیت زیادی دارد.
